Αντιφεμινισμός

Άρθρα

Η ανασκόπηση που ακολουθεί στηρίζεται σε δύο βιβλία, στα οποία οι συγγραφείς ανέλυσαν τα αντιφεμινιστικά ρεύματα/κινήματα της δεκαετίας του ’80 και του σήμερα. Το ένα βιβλίο είναι της Susan Faludi (1991), Backlash: The Undeclared War Against American Women, και το άλλο της Christa Hodapp (2017), Men’s Rights, Gender, and Social Media. Για λόγους έκτασης, θα αφιερωθεί ξεχωριστό άρθρο για το καθένα. Με βάση τα έργα των δύο συγγραφέων, παρουσιάζονται ορισμένα στοιχεία για τα επιχειρήματα, τη ρητορική, τις πρακτικές και την ιστορική εξέλιξη του αντιφεμινισμού. Αν και οι συγγραφείς αναφέρονται στο κοινωνικό και πολιτιστικό πλαίσιο των Η.Π.Α., η προσωπική μου ενασχόληση και μελέτη (στο πλαίσιο των μεταπτυχιακών μου σπουδών) ελληνικών αντιφεμινιστικών σελίδων του internet μου έδειξε ότι υπάρχει μεγάλη συνάφεια μεταξύ των δύο. Φαίνεται ότι όχι μόνο ο αντιφεμινισμός είναι παρόμοιος παντού, αλλά και ότι οι εγχώριοι αντιφεμινιστές είναι καλά διαβασμένοι, σε αρκετές περιπτώσεις, πάνω στα επιχειρήματα εναντίον του γυναικείου κινήματος, τα οποία έχουν διατυπωθεί εδώ και πολλά χρόνια από πολέμιους του φεμινισμού στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Σύμφωνα με την Hodapp (2017), o αντιφεμινισμός στη σημερινή εποχή διαφέρει από το backlash των προηγούμενων δεκαετιών, διαφορά η οποία οφείλεται στην εξάπλωση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αν και το σύγχρονο Men’s Rights Movement έχει τις ρίζες του στη δεκαετία του ’70, τα τελευταία χρόνια διαδόθηκε μέσω του internet, επιτρέποντας σε άνδρες από διαφορετικά μέρη της γης και κοινωνικά στρώματα να έρθουν σε επαφή και να επικοινωνήσουν τα αρνητικά τους συναισθήματα για τον κόσμο που αλλάζει, ο οποίος, όπως νιώθουν, τους περιθωριοποιεί, μόνο και μόνο επειδή είναι άνδρες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρχή του «Κινήματος για τα Δικαιώματα των Ανδρών» συνέπεσε με την εξάπλωση του δεύτερου κύματος του φεμινισμού, όταν ορισμένοι άνδρες που είχαν ταχθεί υπέρ του γυναικείου κινήματος, επειδή το τελευταίο μιλούσε και για την ανδρική καταπίεση στο πλαίσιο της πατριαρχίας, διαφώνησαν με τη φεμινιστική αρχή ότι οι γυναίκες είναι τα μεγαλύτερα θύματα της ισχύουσας κοινωνικής δομής. Οι άνδρες αυτοί, με πρωτοστάτη τον Warren Farrell (ο οποίος θεωρείται «πατέρας» του MRM), δεν αποδέχονταν την έννοια του ανδρικού προνομίου κι έτσι περιθωριοποιήθηκαν από το γυναικείο κίνημα, δημιουργώντας το δικό τους, το οποίο εστίαζε αποκλειστικά σε ανδρικά θέματα, όπως το ζήτημα της κηδεμονίας μετά από διαζύγιο.

Οι παράγοντες που σχετίζονται με τη δημιουργία και εξάπλωση του Men’s Rights Movement είναι κυρίως οικονομικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί. Οι προοδευτικές πολιτικές που υιοθετούνται από δυτικά κράτη εγείρουν τις αντιδράσεις όσων διαμαρτύρονται για «υπερβολική» πολιτική ορθότητα, νοσταλγώντας παραδοσιακές κοινωνικές αρχές, που έχουν χαρακτηριστεί ως σεξιστικές, ρατσιστικές κ.λπ. Η φθίνουσα οικονομία και οι μεταβολές της αγοράς εργασίας προκαλούν αυξημένη δυσαρέσκεια και αισθήματα στέρησης και απώλειας της ταυτότητας για αρκετούς πολίτες. Επιπλέον, ο φεμινισμός αντιδρά σταθερά στο ανδρικό αξιακό σύστημα, απαιτώντας αλλαγές και εγκατάλειψη παραδοσιακών δομών εξουσίας. Κάποιοι άνδρες, αντί να επιχειρήσουν να δουν κριτικά το ζήτημα της ανδρικής ταυτότητας φύλου και να προσαρμοστούν, βιώνουν αυτούς τους μετασχηματισμούς ως προσωπικές επιθέσεις εναντίον της ταυτότητάς τους, αντιδρώντας επιθετικά.

Αρκετοί άνδρες σήμερα θεωρούν ότι η ανδρική ταυτότητα απειλείται, κάτι που τους προκαλεί αισθήματα πικρίας και εχθρότητας απέναντι στον φεμινισμό και στις προοδευτικές πολιτικές στα ζητήματα ταυτότητας φύλου. Κάνουν λόγο για «κρίση αρρενωπότητας», η οποία βιώνεται με μεγάλο θυμό, που προκύπτει από την αντίληψη ότι έχουν «εξαπατηθεί», καθώς η κοινωνία δεν τους ανταμείβει με όσα τους υποσχέθηκε. Αντιθέτως, οι κοινωνικοπολιτισμικές μεταβολές κάνουν αυτούς τους άνδρες να αισθάνονται ευνουχισμένοι, εξευτελισμένοι και άχρηστοι, τα οποία, με τη σειρά τους, προκαλούν τιμωρητική διάθεση απέναντι σε όσους θεωρούν υπεύθυνους γι’ αυτές τις απώλειες: τις γυναίκες, τις φεμινίστριες και τις μειονότητες. Με λίγα λόγια, η σύγχρονη κοινωνία γίνεται αντιληπτή από τους άνδρες αυτούς ως ένα πεδίο στο οποίο η πολιτική ορθότητα και ο φεμινισμός τους εμποδίζουν να εκφράσουν την «πραγματική» ανδρική τους ταυτότητα. Βλέπουν, λοιπόν, τους εαυτούς τους ως επαναστάτες και ως outsiders, παρά ως θεματοφύλακες του status quo.

Ένα από τα κεντρικά επιχειρήματα του MRM είναι ότι η κοινωνία, διαχρονικά, περιστρέφεται γύρω από τις γυναίκες. Ισχυρίζονται πως παρόλο που ο φεμινισμός επιμένει να «δαιμονοποιεί» τους άνδρες, αυτοί ιστορικά καλούνταν πάντα να θυσιαστούν για τις γυναίκες σε δυσανάλογο βαθμό. Η θέση αυτή στηρίζεται με τα παραδείγματα της οικονομικής παροχής στις γυναίκες, της στρατιωτικής θητείας και του ιπποτισμού. Η ανδρική καταπίεση, λοιπόν, σύμφωνα με το MRM, συνίσταται στο ότι οι ανδρικές ζωές ήταν πάντα στη διάθεση των γυναικών, και επιβάλλεται και νομιμοποιείται μέσω του φεμινισμού. Επιπλέον, το MRM προβάλλει δυϊκά και ουσιοκρατικά μοντέλα ταυτότητας φύλου, θέτοντας στο επίκεντρο την ηγεμονική αρρενωπότητα. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κινήματος, η ταυτότητα φύλου υπερτερεί έναντι όλων των άλλων (καταγωγή, εθνικότητα, τάξη, σεξουαλικός προσανατολισμός). Οι γυναίκες παρουσιάζονται ως εκδικητικές, εγωίστριες, διψασμένες για εξουσία, ανισόρροπες.

Όπως αναφέρθηκε, το διαδίκτυο επηρέασε ουσιαστικά το MRM, με τη δημιουργία της ‘manosphere’. Πρόκειται για ένα δίκτυο χαλαρά συνδεδεμένων μεταξύ τους ιστοσελίδων, blogs και fora, τα οποία πραγματεύονται ζητήματα αρρενωπότητας και ανδρών και στα οποία συμμετέχουν οι men’s rights activists, αντιφεμινιστές, pick-up artists και υπέρμαχοι των πατρικών δικαιωμάτων. Η φιλοσοφία της manosphere συνοψίζεται στα εξής αξιώματα:

  • Ο φεμινισμός έχει διαβρώσει τη σύγχρονη κουλτούρα, παραβιάζοντας τις βιολογικές διαφορές των φύλων
  • Οι άνδρες μπορούν να κατακτήσουν τις γυναίκες και να σώσουν τον κόσμο μόνο υιοθετώντας έναν υπερκυριαρχικό, αρρενωπό ρόλο.

Οι πλατφόρμες αυτές υιοθετούν το δικό τους ειδικό λεξιλόγιο. Κάνουν, για παράδειγμα, τη διάκριση ανάμεσα σε Άλφα και Βήτα αρσενικά. Τα πρώτα διακρίνονται από αυτοπεποίθηση, έχουν τον έλεγχο, εντυπωσιάζονται δύσκολα και αδιαφορούν για την επιβεβαίωση των γυναικών – παρόλα αυτά, έχουν επιτυχία στις γυναίκες. Η ιδέα αυτή της «νεο-αρρενωπότητας» αφορά σε ετεροφυλόφιλους άνδρες και βασίζεται στην αντίληψη ότι ο φεμινισμός έχει εκφυλίσει την κοινωνία. Οι άνδρες, λοιπόν, ενθαρρύνονται να μην δέχονται το «όχι» των γυναικών, εφόσον το στοιχείο του εξαναγκασμού θεωρείται φυσιολογική πτυχή της ετεροφυλόφιλης σεξουαλικής εμπειρίας. Στα sites της manosphere, τέλος, χρησιμοποιείται συχνά ρατσιστική, ομοφοβική και τρανσφοβική ρητορική, η οποία παρουσιάζεται ως «υγιής» αντίδραση της ανδρικής ιδιοσυγκρασίας απέναντι στη διαφορετικότητα.

Σε γενικές γραμμές, τα sites αυτά λειτουργούν περισσότερο ως πλατφόρμες για συζήτηση και υποστήριξη και ως οδηγοί για τρόπο ζωής, παρά ως χώροι για οργανωμένη πολιτική δράση. Αυτό σχετίζεται με άλλη μία αρχή του MRM: ότι η κοινωνία είναι τόσο βαθιά αλλοτριωμένη εξαιτίας του φεμινισμού, που οποιαδήποτε απόπειρα πολιτικής εμπλοκής από πλευράς τους θα ήταν καταδικασμένη εκ των προτέρων. Αυτή η απροθυμία συμμετοχής σε οποιονδήποτε (πολιτικό) διάλογο με όσους βρίσκονται εκτός του κινήματος καθιστά το MRM ένα κατ’ ουσία echo chamber και καθορίζει το είδος παρέμβασης που υιοθετείται από τους υποστηρικτές του.

Πριν αναφερθώ στις τακτικές παρέμβασης των men’s rights activists, θα μιλήσω για τις τρεις αρχές του κινήματος, στις οποίες στηρίζεται το επιχείρημά τους περί ανδρικής καταπίεσης. Αυτές είναι:

  • Ο γυναικοκεντρισμός: Ήδη έγινε αναφορά στην αντίληψη του MRM ότι η κοινωνία περιστρεφόταν πάντα γύρω από τις γυναίκες, ενώ οι άνδρες καλούνται να θυσιαστούν για χάρη τους. Σ’ αυτό το πλαίσιο, το φεμινιστικό κίνημα επιχειρεί να διευρύνει τη γυναικεία εξουσία, γεγονός που το καθιστά καταπιεστική, και όχι απελευθερωτική, δύναμη. Η ύπαρξη της πατριαρχίας, ισχυρίζεται το MRM, είναι ο «υπέρτατος φεμινιστικός μύθος». Οι άνδρες, επομένως, θα «σωθούν» μόνο αν πάψουν να παρέχουν οικονομικά στις γυναίκες και να συμμετέχουν σε πολέμους γι’ αυτές.
  • Ο μισανδρισμός: Στο πλαίσιο του φεμινισμού, οι γυναίκες αισθάνονται απέχθεια και μίσος για τους άνδρες, τους οποίους «αντικειμενοποιούν» οικονομικά και φυσικά. Μάλιστα, οι men’s rights activists υποστηρίζουν ότι το φεμινιστικό κίνημα στοχοποιεί και εξευτελίζει τους άνδρες, επιδεικνύοντας ιδιαίτερο μένος και εκδικητικότητα και μεταχειριζόμενο τακτικές εκφοβισμού και πειθάρχησης εναντίον μεμονωμένων ανδρών, προς παραδειγματισμό. Αυτή η κατασκευή του γυναικείου κινήματος από πλευράς του MRM, μεταξύ άλλων, δικαιολογεί και νομιμοποιεί τα ακραία μέτρα τα οποία καλούνται να λάβουν οι άνδρες για να προστατευθούν.
  • Φεμινισμός ως καταπιεστική δύναμη: Είναι αξιοσημείωτο πως, παρά τη γκροτέσκο αναπαράσταση του φεμινιστικού κινήματος, η οποία ενισχύεται από παραλληλισμούς του τελευταίου με το ναζισμό, τον φασισμό, το σταλινισμό, την Ιερά Εξέταση κ.ά., αυτός δεν παρουσιάζεται ως οργανωμένο κίνημα, αλλά ως «ασύμμετρη απειλή» που υποκινείται από μίσος και δίψα για εξουσία. Συχνά οι MRA’s αναφέρονται στον φεμινισμό ως κίνημα «εκτός ελέγχου», του οποίου οι ακόλουθοι λειτουργούν ανορθολογικά, βάσει τυφλής οργής. Το παράδοξο εδώ είναι η καταστροφική ισχύς του φεμινισμού, η οποία, ωστόσο, δεν συνάδει με την αναπαράσταση των φεμινιστριών ως ανοργάνωτων, ανισόρροπων και ακραία συναισθηματικών γυναικών. Για να σκιαγραφήσουν ένα συνεκτικό πορτρέτο του φεμινισμού, επομένως, οι MRA’s ισχυρίζονται πως η αποτελεσματικότητα του κινήματος, παρά την πνευματική και οργανωτική ανεπάρκεια των μελών του, οφείλεται στο ότι οι τελευταίες αποτελούν «χρήσιμες ηλίθιες» για το σύστημα. Βέβαια, το «σύστημα» είναι μία έννοια την οποία το MRM δεν αναλύει περαιτέρω.

Για να αποκρούσει κατηγορίες περί μισογυνισμού, το MRM παρουσιάζεται στρατηγικά ως κίνημα που ασπάζεται τις ανθρωπιστικές αξίες («Ανθρωπισμός, όχι φεμινισμός!»). Ο ισχυρισμός της υπεράσπισης των ανθρώπινων αξιών, συν τοις άλλοις, προσδίδει ύψιστη σημασία στον «σκοπό» του MRM, αλλά κάνει και την προβληματική υπόθεση ότι όλοι οι άνδρες, ανεξαρτήτως καταγωγής, κοινωνικής τάξης ή εθνικότητας βιώνουν την ίδια καταπίεση, απλά και μόνο όντας άνδρες. Εξίσου προβληματική και απλουστευτική είναι η έννοια περί ισότητας, που υιοθετεί το κίνημα. Οι MRA’s αναφέρουν ότι υποστηρίζουν την ισότητα των φύλων, προτείνοντας να στρατολογούνται και οι γυναίκες, ενώ οι άνδρες να έχουν εξίσου λόγο στις εγκυμοσύνες. Όμως, παράλληλα, ενστερνίζονται ουσιοκρατικές ιδέες περί εγγενούς και φυσικής διαφοράς των φύλων, κάτι που καθιστά ασαφές το πώς μπορεί να επιτευχθεί ισότητα ανάμεσά τους.

Ο τρόπος παρέμβασης του MRM, δεδομένης της απαξίωσής του για οποιαδήποτε μορφή συμμετοχής σε πολιτικό επίπεδο, είναι κυρίως γλωσσικός και στοχεύει στο να κερδίσει την προσοχή, να διαταράξει τη συζήτηση (διεισδύοντας σε φεμινιστικά sites, π.χ.) και να αποσπάσει οργισμένες αντιδράσεις, ώστε να αναδείξει την πνευματική αστάθεια των φεμινιστριών. Ως σχεδόν εξολοκλήρου διαδικτυακό κίνημα, επομένως, το MRM επιδίδεται σε τακτικές trolling, spamming, doxxing (δημοσίευση προσωπικών στοιχείων/πληροφοριών γυναικών που έχουν χαρακτηριστεί «μίσανδρες») και παρενόχλησης συγκεκριμένων στόχων. Ο σκοπός αυτών των τακτικών είναι ο εκφοβισμός και η φίμωση των φεμινιστριών, ώστε να απομακρυνθούν από τη δημόσια σφαίρα. Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια στρατηγική πειθάρχησης, με κεντρικό διακύβευμα το ποιος μπορεί να ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί την «αλήθεια». Οι MRA’s καταπιάνονται με ζητήματα που έχουν απασχολήσει το φεμινισμό διαχρονικά και διατείνονται ότι κατέχουν την «αλήθεια» γι’ αυτά. Έτσι, ο φεμινισμός, για το MRM, δεν είναι μόνο καταπιεστικό και ανήθικο κίνημα, αλλά και παραπλανητικό, εφόσον στηρίζεται σε «μύθους» και ψεύδη.

Οι αντιδράσεις των υποστηρικτών του MRM μπορούν να εξηγηθούν στη βάση της προαναφερθείσας «κρίσης αρρενωπότητας», η οποία, για πολλούς άνδρες, έχει ως αποτέλεσμα να αισθάνονται ταπείνωση και ντροπή, σε σχέση με την οικονομική και κοινωνική τους κατάσταση και τη σεξουαλική τους συμπεριφορά. Φυσικά, το είδος αρρενωπότητας που διέρχεται «κρίσεως» είναι αποκλειστικά η λευκή, ετεροφυλόφιλη ταυτότητα (ηγεμονική αρρενωπότητα). Το πρόβλημα, με άλλα λόγια, γι’ αυτούς τους άνδρες, προκύπτει όταν αυτή η εξιδανικευμένη μορφή ανδρισμού συγκρούεται με τις ατομικές τους εμπειρίες στην πραγματικότητα. Περισσότερο από τη μετανάστευση και την οικονομική κρίση, οι υποστηρικτές του MRM φαίνεται να αισθάνονται απειλή από τη γυναικεία σεξουαλική απελευθέρωση. Ο φόβος της απόρριψης βιώνεται πολύ άσχημα από τους άνδρες τους οποίους η κοινωνία είχε πείσει πως τους αξίζει οποιαδήποτε γυναίκα επιθυμήσουν. Σε τελική ανάλυση, η επιθετικότητα με την οποία οι MRA’s αντιμετωπίζουν τα αισθήματα ανεπάρκειάς τους, στοχοποιώντας το φεμινιστικό κίνημα και τις εκπροσώπους του, φαίνεται να αντανακλά έναν βαθύτερο φόβο και άρνησή τους να παραδεχτούν ότι η κοινωνία αλλάζει και να προσαρμοστούν στις αλλαγές, και ότι η πραγματική ρίζα του προβλήματος είναι οι ευρύτερες κοινωνικές δομές και θεσμοί, που καθορίζουν την ταυτότητα και την εμπειρία τους.

Πηγή: lifo.gr

Ετικέτες: ,

Μπορεί επίσης να σας αρέσει

Οι άνδρες πονάνε, 5 συμβουλές για να ξεχάσετε την πρώην

Πρέπει να διαβάσετε

Μενού